Katherine Johnson
Bir uzay aracının gideceği yolu hesaplamak neden dikkat ister?
Hikâyesi ve matematik fikri
Katherine Johnson (1918–2020), sayılarla çalışmayı çocukluğundan beri seven Amerikalı bir matematikçiydi. NASA’nın önceki kurumu NACA’da ve ardından NASA’da uzay uçuşları için hesaplar yaptı. O yıllarda hesaplamaların bir bölümünü insanlardan oluşan ekipler yapıyordu; daha sonra elektronik bilgisayarlar kullanılmaya başlandı. Johnson’ın işi, bir uçuşun izleyeceği yolu anlamak ve hesapların güvenilirliğini incelemekti.
1962’de astronot John Glenn Dünya çevresinde uçmaya hazırlanırken elektronik bilgisayarların hesapladığı yörünge sonuçlarını Johnson ayrıca kontrol etti. Bu, bilgisayarların “işe yaramadığı” anlamına gelmez; önemli bir sonuç için bağımsız bir kontrolün değerini gösterir. Johnson daha sonra Apollo görevleriyle ilgili çalışmalara da katkıda bulundu.
Beşinci sınıfta bir uzay aracının yörüngesini hesaplamamız gerekmiyor. Ama onun çalışmasından günlük matematiğe uyarlayabileceğimiz bir alışkanlık var: sonucu başka yoldan sınamak. 28 + 37 işlemini 20 + 30 ile 8 + 7 olarak ayırıp 65 bulabiliriz. Ters işlemle 65 − 37 = 28 kontrolü yaparsak olası bir toplama hatasını yakalarız.
Sen dene
28 + 37 işlemini iki farklı yoldan yap. Sonra 65 − 37 hesabıyla kontrol et. Yöntemlerin hangi adımda aynı sonucu verdiğini göster.
Bir hesabı kontrol etmek, aynı işlemi yalnız tekrar etmekten daha güçlü olabilir. 28 + 37 için 20 + 30 ve 8 + 7 parçalarını birleştirebilir; sonra 65 − 37 işlemiyle başlangıçtaki 28’e dönüp dönmediğine bakabilirsin. İki farklı yol aynı sonucu verdiğinde güvenin artar. Yine de hangi sayıları kullandığını ve çıkarma yönünü dikkatle denetle; kontrol yöntemi de hata içerebilir.